Sözlük

Şirketin ana faaliyetinden (mal ve hizmet satışı) elde ettiği gelir; iade ve iskontolar düşülmüş satış tutarı.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Hasılat" satırı.

İlgili: Brüt kâr, Geçen yılın aynı çeyreğine göre değişim (reel)

Hasılattan satılan malın ya da hizmetin doğrudan maliyeti düşüldükten sonra kalan tutar.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Brüt Kar (Zarar)".

İlgili: Brüt marj, FAVÖK (EBITDA)

Faiz, vergi, amortisman öncesi kâr: şirketin ana faaliyetinin nakit üretme gücüne yakın bir gösterge.

Sitede: Brüt kâr − pazarlama, satış ve dağıtım giderleri − genel yönetim giderleri − Ar-Ge giderleri + amortisman. Esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler (kur farkı, vade farkı vb.) dahil edilmez. Amortisman nakit akış tablosundan alınır.

Dikkat: FAVÖK yasal bir kalem değildir; şirketler ve aracı kurumlar farklı tanımlar kullanabilir. Rakamımız şirketin sunumundakinden farklı olabilir.

İlgili: Amortisman, FAVÖK marjı, Faaliyet kârı (esas faaliyet kârı)

Brüt kârdan faaliyet giderleri düşülüp esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler eklendikten sonraki kâr.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Esas Faaliyet Karı (Zararı)". FAVÖK'ten farklı olarak kur farkı, vade farkı gibi diğer faaliyet kalemlerini içerir.

İlgili: FAVÖK (EBITDA)

Net kârın ne kadarının şirketin asıl işinden geldiğini gösterir. %50'nin altındaysa kârın çoğu faiz, kur, parasal kazanç ya da tek seferlik kalemlerden geliyor demektir.

Sitede: Esas faaliyet kârı ÷ net kâr (aynı çeyrek). İkisinden biri eksi ya da sıfırsa hesaplanmaz.

Dikkat: Yüksek olması tek başına iyi demek değildir: esas faaliyet kârı net kârın çok üstündeyse fark çoğunlukla finansman gideri ve vergidir.

İlgili: Faaliyet kârı (esas faaliyet kârı), Net kâr (ana ortaklık)

Vergiler dahil bütün gelir ve giderlerden sonra şirketin ortaklarına kalan kâr.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Ana Ortaklık Payları" (bağlı ortaklıklardaki azınlık payları hariç). Banka ve sigortada dönem net kârı.

İlgili: Net kâr marjı, Özkaynak kârlılığı

Makine, bina gibi uzun ömürlü varlıkların maliyetinin kullanım süresine yayılarak gider yazılması. Nakit çıkışı gerektirmez.

Sitede: Nakit akış tablosundaki "Amortisman ve itfa gideri ile ilgili düzeltmeler"; çeyrek tutarı kümülatif farkla bulunur.

İlgili: FAVÖK (EBITDA)

Ana faaliyetle ilgili ama satış ve maliyet dışında kalan kalemler: ticari alacak ve borçlardan doğan kur farkları, vade farkları, reeskont, karşılıklar, kira ve teşvik gelirleri gibi.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler" ve "Esas Faaliyetlerden Diğer Giderler". Sitede FAVÖK'e katılmaz; faaliyet kârının içindedir.

Dikkat: Kur yükselirken döviz alacağı olan ihracatçılarda büyük gelir yazabilir. Faaliyet kârı FAVÖK'e yakın ya da ondan büyükse fark büyük olasılıkla bu kalemlerden gelir.

İlgili: Faaliyet kârı (esas faaliyet kârı), FAVÖK (EBITDA)

Ana iş dışındaki yatırımlardan doğan kalemler: duran varlık ve iştirak satış kârları, yatırım amaçlı gayrimenkul değer artışları, menkul kıymet gelirleri gibi.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Yatırım Faaliyetlerinden Gelirler / Giderler"; faaliyet kârından sonra, finansman kalemlerinden önce gelir.

Dikkat: Çoğu tek seferliktir ya da değerleme kaynaklıdır, kasaya nakit girmeyebilir. Net kârı şişirdiği çeyreklerde süren kârlılığı faaliyet kârından okumak daha doğrudur.

İlgili: Net kâr (ana ortaklık), Faaliyet kârı (esas faaliyet kârı)

Kredi ve tahvil faizleri ile finansal borç ve mevduatlardan doğan kur farkları: şirketin borç yapısının kâr üzerindeki etkisi.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Finansman Gelirleri" ve "Finansman Giderleri".

Dikkat: Döviz borcu yüksek şirketlerde kur artışı finansman giderini, dolayısıyla net kârı sert etkiler. FAVÖK iyi, net kâr zayıfsa ilk bakılacak satırdır.

İlgili: Net borç, Net kâr (ana ortaklık), Net döviz pozisyonu

Enflasyon muhasebesi uygulayan şirketlerde enflasyonun parasal kalemler (nakit, alacak, borç) üzerindeki etkisi. Parasal borcu parasal varlığından fazla olan şirket kazanç, nakdi ve alacağı fazla olan şirket kayıp yazar.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Net Parasal Pozisyon Kazançları (Kayıpları)"; vergi öncesi kârın içindedir.

Dikkat: Nakit değildir ve net kârı belirgin biçimde artırıp azaltabilir. Kârın büyük kısmı bu satırdan geliyorsa ana işin kârlılığını faaliyet kârından okuyun.

İlgili: Enflasyon muhasebesi (TMS 29) ve ≈ işareti, Net kâr (ana ortaklık)

Muhasebe kârı ile vergi kanununa göre hesaplanan kâr arasındaki zamanlama farklarından doğan, bugün ödenmeyen ama ileride ödenecek ya da indirilecek vergi.

Sitede: Gelir tablosunda "Ertelenmiş Vergi Geliri (Gideri)", bilançoda ertelenmiş vergi varlığı ve yükümlülüğü.

Dikkat: Ertelenmiş vergi geliri net kârı artırır ama kasaya para girmez. Enflasyon düzeltmesi ve yatırım teşvikleri yüzünden Türkiye'de sık ve büyük tutarlar görülür; vergi satırı gelir yazan şirkette vergi öncesi kâra da bakın.

İlgili: Net kâr (ana ortaklık)

Şirketin %100'üne sahip olmadığı bağlı ortaklıklarda kârın ve özkaynağın diğer ortaklara ait kısmı.

Sitede: Sitede net kâr ve özkaynak ana ortaklık payıdır: azınlık payları düşülmüştür.

Dikkat: Konsolide hasılat ve FAVÖK bağlı ortaklıkların tamamını içerir, net kâr ise yalnız ana ortaklığa düşeni. Holdinglerde ve iştirak yapısı karmaşık şirketlerde bu fark büyüktür.

İlgili: Net kâr (ana ortaklık), Özkaynak (ana ortaklık), Konsolide tablo

Her 100 TL satıştan maliyet sonrası kalan brüt kâr.

Sitede: Brüt kâr / hasılat × 100. Hasılat sıfır ya da eksiyse, oran ±%1.000'i aşıyorsa gösterilmez.

Her 100 TL satışın ne kadarının FAVÖK'e dönüştüğü.

Sitede: FAVÖK / hasılat × 100.

İlgili: FAVÖK (EBITDA)

Her 100 TL satıştan ortaklara kalan net kâr.

Sitede: Net kâr / hasılat × 100.

Ortakların şirkete koyduğu ve şirkette bıraktığı her 100 TL özkaynağın yılda ne kadar kâr ürettiği.

Sitede: Çeyreklik net kâr × 4 / dönem sonu özkaynak × 100 (yıllık ölçek). Ayrıntılı tabloda kümülatif görünümde net kâr × 12 / ay sayısı.

Dikkat: Tek çeyrek dört ile çarpıldığı için mevsimsel ya da tek seferlik kârlar oranı abartabilir. Yüksek enflasyonda nominal özkaynak kârlılığı reel getiriden yüksek görünür.

İlgili: Özkaynak (ana ortaklık), Net kâr (ana ortaklık)

Bu çeyrek rakamının geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde değişimi.

Sitede: Aynı KAP raporundaki "geçen yıl 3 aylık" sütunuyla karşılaştırılır. Enflasyon muhasebesi uygulayan şirketlerde iki rakam aynı tarihin TL'siyle yazıldığı için değişim reeldir (enflasyondan arındırılmış).

Dikkat: Bankalar, faktoring/kiralama/finansman şirketleri (BDDK), sigortacılar (SEDDK) ve dolar bazlı raporlayan şirketler enflasyon muhasebesi uygulamıyor: raporlarındaki değişim nominaldir. Sitede bunları, diğer şirketlerin raporlarından türetilen yıllık TÜFE çarpanına bölerek reele çeviriyoruz: (1 + nominal değişim) ÷ çarpan − 1; nominal değişim yanında yazar.

İlgili: Enflasyon muhasebesi (TMS 29) ve ≈ işareti

Şirketin sahip olduğu her şeyin (nakit, alacak, stok, makine, bina, iştirakler…) dönem sonundaki toplam değeri.

Sitede: KAP bilançosundaki "Toplam Varlıklar".

Bir yıl içinde nakde dönmesi beklenen varlıklar: nakit, alacaklar, stoklar, kısa vadeli yatırımlar.

Bir yıl içinde ödenmesi gereken borçlar: kısa vadeli krediler, ticari borçlar, ödenecek vergiler vb.

Vadesi bir yıldan uzun borçlar ve karşılıklar.

Varlıklardan bütün borçlar düşüldükten sonra ortaklara kalan kısım; ödenmiş sermaye, yedekler ve birikmiş kârlardan oluşur.

Sitede: KAP bilançosundaki "Ana Ortaklığa Ait Özkaynaklar" (yoksa toplam özkaynaklar).

Şirketin hemen kullanabileceği para ve paraya kolayca çevrilebilen yatırımlar.

Sitede: Dönen varlıklardaki "Nakit ve nakit benzerleri" + "Finansal yatırımlar".

Bankalardan ve sermaye piyasasından alınan, faiz ödenen borçlar (krediler, tahviller, kiralama borçları).

Sitede: Kısa vadeli borçlanmalar + uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları + uzun vadeli borçlanmalar. Ticari borçlar dahil değildir.

Finansal borçtan şirketin elindeki nakit düşüldükten sonra kalan borç. Eksi çıkarsa şirketin borcundan fazla nakdi vardır (net nakit).

Sitede: Finansal borç − nakit ve kısa vadeli yatırımlar.

İlgili: Net borç / özkaynak

Borçluluğun ortakların sermayesine göre büyüklüğü. 1'in üzerindeyse net borç özkaynaktan büyüktür.

Sitede: Net borç / özkaynak (kat).

Kısa vadeli borçların dönen varlıklarla ne ölçüde karşılanabildiği. 1'in altı, bir yıl içinde ödenecek borcun dönen varlıktan fazla olduğu anlamına gelir.

Sitede: Dönen varlıklar / kısa vadeli yükümlülükler (kat).

Dikkat: Perakende ve havayolu gibi peşin tahsilat yapan sektörlerde 1'in altı olağandır.

Varlıkların ne kadarının borçla finanse edildiği.

Sitede: (Kısa + uzun vadeli yükümlülükler) / toplam varlıklar × 100.

Ticari alacaklar + stoklar − ticari borçlar: şirketin işi döndürmek için bağladığı para.

Sitede: Sitede ayrı bir oran olarak gösterilmez; değişimi işletme faaliyetlerinden nakdin içindedir.

Dikkat: Büyüyen şirkette genellikle artar ve işletme nakdini azaltır; enflasyonda stok ve alacakların TL değeri de hızla büyür. Kâr artarken işletme nakdi zayıfsa ilk bakılacak yer burasıdır.

İlgili: İşletme faaliyetlerinden nakit, Cari oran

Döviz cinsinden varlıklar ile döviz cinsinden borçlar arasındaki fark. Borç fazlası (açık pozisyon) olan şirkette kur artışı zarar, varlık fazlası olan şirkette kazanç yazdırır.

Sitede: Finansal tablo dipnotlarındaki döviz pozisyonu tablosunda yer alır; sitede sayı olarak işlenmez.

Dikkat: Geliri döviz olan ihracatçılar açık pozisyonu bilerek taşıyabilir; pozisyonu gelirin para birimiyle birlikte değerlendirin.

İlgili: Finansman gelir ve giderleri, Esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler

Şirketin ana işinden gerçekten kasaya giren net para; kârdan farklı olarak alacak, stok ve borçlardaki değişimi de yansıtır.

Sitede: KAP nakit akış tablosundaki "İşletme faaliyetlerinden nakit akışları"; çeyrek tutarı kümülatif farkla bulunur (≈).

Makine, tesis, yazılım gibi duran varlıklara yapılan harcama.

Sitede: Maddi ve maddi olmayan duran varlık alımlarından nakit çıkışları + bu varlıkların satışından nakit girişleri (net).

İşletmenin ürettiği nakitten yatırımlar sonrası kalan; borç ödemesi ve temettü için kullanılabilecek para.

Sitede: İşletme faaliyetlerinden nakit − net duran varlık yatırımı (maddi ve maddi olmayan duran varlık alımları, satışları düşülmüş). İştirak ve finansal yatırım alım-satımı dahil edilmez. Kira (TFRS 16) ödemeleri finansman faaliyetlerinde olduğu için düşülmez.

Dikkat: Kiralama ağırlıklı şirketlerde (perakende, havayolu) kira ödemeleri bu tutardan ayrıca karşılanır: kira ödemesi büyükse serbest nakit olduğundan güçlü görünür. 28 Ekim 2026'ya kadar sitede yatırım faaliyetlerinin tamamı düşülüyordu; geçmiş rakamlar yeni tanımla yeniden hesaplandı.

Bankanın kredi ve menkul kıymetlerden aldığı faizden mevduata ve borçlanmalara ödediği faiz düşüldükten sonra kalan gelir. Katılım bankalarında net kâr payı geliri.

Kart, ödeme, sigorta aracılığı gibi hizmetlerden alınan ücret ve komisyonlar ile ödenenlerin farkı.

Bankanın bütün faaliyet gelirleri.

Sitede: Net faiz + net komisyon + temettü gelirleri + ticari kâr/zarar + diğer faaliyet gelirleri.

Geri ödenmeme ihtimali olan krediler için ayrılan gider.

Sitede: Beklenen zarar karşılıkları + diğer karşılık giderleri.

Bankanın topladığı mevduatın ne kadarını kredi olarak kullandırdığı.

Sitede: Krediler / mevduat × 100 (katılım bankalarında katılım fonu).

Faaliyet gelirlerinin ne kadarının personel ve diğer işletme giderlerine gittiği; düşük olması verimlilik göstergesidir.

Sitede: (Personel + diğer faaliyet giderleri) / faaliyet gelirleri × 100.

Dönemde satılan poliçelerin toplam prim tutarı (reasürörlere devredilmeden önce).

Sitede: Hayat dışı + hayat bölümlerinin "Brüt yazılan primler" toplamı.

Yazılan primlerin, reasürör payı düşüldükten ve poliçe süresine yayıldıktan sonra döneme düşen kısmı.

Dönemde gerçekleşen tazminatlar (ödenen + muallak karşılık değişimi), reasürör payı düşülmüş.

Hayat dışı sigortacılıkta hasar ve giderlerin kazanılmış prime oranı. %100'ün altı, sigortacılık faaliyetinin yatırım geliri olmadan da kâr ettiği anlamına gelir.

Sitede: (Hayat dışı net hasar + hayat dışı faaliyet giderleri) / hayat dışı net kazanılmış prim × 100. Hayat ağırlıklı şirkette gösterilmez.

Sigortacılık faaliyetinden (prim, hasar, teknik gider) elde edilen kâr.

Sitede: KAP gelir tablosundaki "Genel teknik bölüm dengesi".

Sigortacının primlerden biriken fonları yatırarak elde ettiği gelir.

Sitede: Teknik olmayan bölümdeki yatırım gelirleri − yatırım giderleri (teknik bölüme aktarılan kısım geri eklenir).

Şirketin kârından ortaklarına nakit olarak dağıttığı pay.

Sitede: KAP "Kâr payı dağıtım işlemlerine ilişkin bildirim" formlarından; hisse başı tutar 1 TL nominal değerli pay için brüttür.

İlgili: Hak kullanım tarihi, Dağıtma oranı, Stopaj

Payın temettü (ya da bedelsiz pay) hakkı olmadan işlem görmeye başladığı gün. Bu günden önce payı alan yatırımcı hakkı kazanır.

Dağıtılan kâr payının net dağıtılabilir dönem kârına oranı.

Sitede: KAP kâr payı dağıtım tablosundaki resmî oran. Avanslarda: avans tutarı / ara dönem net dağıtılabilir kâr.

Dikkat: %100'ün üzeri, şirketin geçmiş yıl kârlarından ya da yedeklerinden de dağıttığını gösterir.

Temettü ödenirken kaynakta kesilen vergi. Bireysel yatırımcıya brüt tutardan stopaj düşülerek (net) ödenir.

Yıl sonunu beklemeden ara dönem kârından genel kurul yetkisiyle yapılan temettü ödemesi.

Şirketin iç kaynaklarının (yedekler, enflasyon düzeltme farkları) ya da kârının sermayeye eklenip ortaklara ücretsiz pay verilmesi.

Dikkat: Şirketin değeri değişmez: pay sayısı artar, hisse başı kâr ve temettü o oranda küçülür.

Ortakların yeni paylar için para ödediği artırım; şirkete yeni kaynak girer.

İlgili: Rüçhan hakkı

Mevcut ortakların bedelli artırımda yeni payları öncelikle (genellikle nominal bedelle) alma hakkı.

Mevcut ortakların rüçhan hakkı kısıtlanarak yeni payların belirli kişi ya da kurumlara satılması; mevcut ortakların payı sulanır.

Sermaye artırımının gerçekleşmesi için Sermaye Piyasası Kurulu'nun ihraç belgesini onaylaması. Onay gelmeden artırım kesinleşmez.

Şirketin borsada kendi paylarını satın alması. Genellikle yönetim kurulu kararıyla, belirli süre ve fon sınırıyla bir program çerçevesinde yapılır.

Sitede: KAP "Payların geri alınmasına ilişkin bildirim" formlarından; geri alınan payın nominal tutarı ve sermayeye oranı. İşlem fiyatı gösterilmez.

Pay fiyatı × toplam pay sayısı: borsanın şirketin özkaynağına o gün biçtiği toplam değer.

Sitede: Sitede pay fiyatı yayınlanmadığı için hesaplanmaz.

İlgili: Firma değeri (FD), F/K (fiyat / kazanç), PD/DD (piyasa değeri / defter değeri)

Piyasa değeri + net borç (+ kontrol gücü olmayan paylar): şirketi borçlarıyla birlikte satın almanın kabaca maliyeti.

Dikkat: Net nakdi olan şirkette firma değeri piyasa değerinden küçüktür. İştirakleri büyük şirketlerde iştiraklerin değeri ayrıca düşülebilir; kaynaklar arasındaki küçük farklar bundandır.

İlgili: Piyasa değeri, Net borç, FD/FAVÖK

Piyasa değerinin son 12 aylık net kâra oranı: bugünkü kâr sürerse şirketin kendi değerini kaç yılda kazandığı.

Dikkat: Tek seferlik kâr, parasal kazanç ya da ertelenmiş vergi geliri F/K'yı yapay olarak düşürebilir; zarar eden şirkette anlamsızdır. Düşük F/K tek başına ucuzluk göstermez: kârın sürüp sürmeyeceğine bakın.

İlgili: Net kâr (ana ortaklık), Piyasa değeri, Net parasal pozisyon kazancı / kaybı

Piyasa değerinin özkaynağa oranı: borsanın şirketin muhasebe değerine ne kadar prim ya da iskonto uyguladığı.

Dikkat: Enflasyon muhasebesinde özkaynak yeniden değerlendiği için TMS 29 öncesi oranlarla karşılaştırılmaz. Bankalarda özkaynak kârlılığıyla birlikte okunur: kârlılığı yüksek banka daha yüksek PD/DD taşır.

İlgili: Özkaynak (ana ortaklık), Özkaynak kârlılığı

Firma değerinin son 12 aylık FAVÖK'e oranı. Borç yapısından bağımsız olduğu için borçluluğu farklı şirketleri karşılaştırmada F/K'dan daha uygundur.

Dikkat: FAVÖK tanımı kaynağa göre değiştiğinden farklı yerlerde görülen FD/FAVÖK'ler aynı olmayabilir. Banka ve sigortada kullanılmaz.

İlgili: Firma değeri (FD), FAVÖK (EBITDA)

Şirketin gelecekte üreteceği serbest nakit akışlarının, paranın zaman değeri ve risk için bir iskonto oranıyla bugüne indirgenip toplanmasıyla bulunan değer.

Dikkat: Sonuç büyüme, marj, iskonto oranı ve uç değer varsayımlarına çok duyarlıdır: küçük bir varsayım farkı değeri büyük oranda değiştirir. Tek bir "doğru değer" değil, varsayımların sonucudur.

İlgili: Serbest nakit akışı, Sermaye maliyeti (AOSM / WACC)

Şirketin özkaynak ve borçla finansmanının ağırlıklı ortalama maliyeti: ortakların ve kredi verenlerin beklediği getiri. İndirgenmiş nakit akışında iskonto oranı olarak kullanılır.

Dikkat: Nakit akışları reel (enflasyondan arındırılmış) ise iskonto oranı da reel, nominal ise nominal olmalıdır; ikisini karıştırmak değeri büyük ölçüde bozar.

İlgili: İndirgenmiş nakit akışı (İNA / DCF)

Kamuyu Aydınlatma Platformu: borsa şirketlerinin finansal raporlarını ve önemli gelişmeleri yasal olarak duyurduğu resmî platform. Sitedeki bütün şirket verisi KAP'tan gelir.

2023 sonundan beri çoğu şirket finansal tablolarını enflasyona göre düzelterek (her raporu kendi tarihinin satın alma gücüyle) yayımlıyor.

Sitede: Şirketler 1Ç, 2Ç ve 3Ç raporlarında "3 aylık" sütunu verdiği için bu çeyrekler kesindir. Yıllık raporda bu sütun yoktur; 4. çeyrek 12 aylık − 9 aylık farkıyla bulunur ve iki rakam farklı tarihlerin TL'siyle yazıldığı için yaklaşıktır: sitede ≈ ile işaretlenir. Nakit akışı yalnız kümülatif raporlandığından her çeyrekte ≈'dir.

Dikkat: Bankalar ile faktoring, finansal kiralama ve finansman şirketleri BDDK kararıyla, sigortacılar SEDDK kararıyla enflasyon muhasebesi uygulamıyor: onların tutarları nominaldir (enflasyonu içerir); sitede yıllık değişimleri TÜFE çarpanıyla arındırılıp reel yazılır, nominal değişim yanında. Sigortacıların 4. çeyreği farkla da kesindir.

Çeyreklik: yalnız o üç ayın rakamı. Kümülatif: yılbaşından o çeyreğin sonuna kadar toplam. KAP raporları kümülatif verir; çeyreklik rakam ayrıca gösterilir ya da farkla bulunur.

Şirketin bağlı ortaklıklarıyla birlikte tek bir ekonomik birim gibi raporlandığı tablo. Sitede konsolide tablo varsa o kullanılır.

Borsa İstanbul'un piyasa değeri ve işlem hacmine göre seçilen en büyük 30, 50 ve 100 şirketten oluşan endeksleri; üç ayda bir güncellenir.

Sitede: Üyelik KAP şirket genel bilgilerindeki endeks listesinden.

Şirket paylarının borsada fiilen dolaşımda olan kısmının sermayeye oranı.